𝕋𝔼𝕋मराठी व्याकरण- क्रियापद

 

💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐

​क्रियापद (Verb)

​व्याख्या: वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला 'क्रियापद' असे म्हणतात.

​उदा. गाय दूध देते. (येथे 'देते' हे क्रियापद आहे.)

​क्रियापदाचे मुख्य प्रकार:

​१. सकर्मक क्रियापद (Transitive Verb)

​

ज्या क्रियापदाचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी 'कर्माची' (Object) गरज लागते, त्याला सकर्मक क्रियापद म्हणतात.

​नियम: वाक्यातील क्रिया कर्त्यापासून सुरू होऊन कर्मावर थांबते.

​उदाहरण: राम आंबा खातो. (राम - कर्ता, आंबा - कर्म, खातो - क्रियापद)

​

२. अकर्मक क्रियापद (Intransitive Verb)

​ज्या क्रियापदाचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची गरज नसते, त्याला अकर्मक क्रियापद म्हणतात.

​नियम: क्रिया कर्त्यापासून सुरू होऊन कर्त्यापाशीच संपते.

​उदाहरण: मी हसतो. (येथे कर्माची गरज नाही.)

​३. द्विकर्मक क्रियापद (Ditransitive Verb)

​ज्या वाक्यात दोन कर्मे असतात, त्या क्रियापदाला द्विकर्मक क्रियापद म्हणतात.

​नियम: यात एक 'प्रत्यक्ष कर्म' (वस्तूवाचक) आणि दुसरे 'अप्रत्यक्ष कर्म' (व्यक्तीवाचक) असते.

​उदाहरण: आजीने नातवाला गोष्ट सांगितली. (नातवाला - अप्रत्यक्ष कर्म, गोष्ट - प्रत्यक्ष कर्म)

​

४. संयुक्त क्रियापद (Compound Verb)

​धातूसाधित आणि सहाय्यक क्रियापद मिळून जेव्हा एकाच क्रियेचा बोध होतो, तेव्हा त्याला संयुक्त क्रियापद म्हणतात.

​नियम: धातूसाधित + सहाय्यक क्रियापद = संयुक्त क्रियापद.

​उदाहरण: मुलांनो, शांत बसा. (किंवा) तो बागेत खेळू लागला.

​५. प्रायोजक क्रियापद (Causative Verb)

​जेव्हा कर्ता ती क्रिया स्वतः करत नसून दुसऱ्याकडून करून घेतो, तेव्हा त्यास प्रायोजक क्रियापद म्हणतात.

​उदाहरण: आई मुलाला हसवते. (आई स्वतः हसत नाही, मुलाला हसवते.)

​६. शक्य क्रियापद (Potential Verb)

​ज्या क्रियापदातून कर्त्याला ती क्रिया करणे 'शक्य' आहे असा बोध होतो, त्याला शक्य क्रियापद म्हणतात.

​उदाहरण: मला आता थोडे चालवते.

​महत्त्वाचे नियम (TET परीक्षेसाठी उपयुक्त):

​

१. धातू (Root): क्रियापदातील मूळ शब्दाला 'धातू' म्हणतात. उदा. 'खातो' मधील 'खा' हा धातू आहे.

२. धातूसाधित (Participle): धातूला प्रत्यय लागून जेव्हा क्रिया अपूर्ण राहते, तेव्हा त्याला धातूसाधित म्हणतात. उदा. बोलणारा, खाऊन, धावताना.

३. कर्ता व कर्म ओळखणे: * कर्ता: धातूला 'णारा' प्रत्यय लावून 'कोण' ने प्रश्न विचारल्यास 'कर्ता' मिळतो.

​

कर्म: धातूला 'ले' प्रत्यय लावून 'काय' ने प्रश्न विचारल्यास 'कर्म' मिळते.

मार्गदर्शक: प्रशांत पेंधे सर 🙏**