*शिष्यवृत्ती पेपर सेट करणाऱ्या व्यवस्थेची मानसिकता तपासण्याची वेळ आली आहे…*
शिष्यवृत्ती परीक्षा ही विद्यार्थ्यांतील गुणवत्ता शोधण्याची एक महत्त्वाची प्रक्रिया आहे. पण अलीकडील प्रश्नपत्रिकांबाबत उमटणाऱ्या प्रतिक्रिया पाहता एक गंभीर प्रश्न पुढे येतो.. पेपर सेट करताना विद्यार्थ्यांच्या वयोगटाचा, मानसिकतेचा आणि अभ्यासक्रमाचा पुरेसा विचार केला जातो आहे का?
लहान वयातील विद्यार्थ्यांसाठी तयार होणारी प्रश्नपत्रिका ही त्यांच्या आकलन क्षमतेला चालना देणारी, विचार प्रवृत्त करणारी आणि आत्मविश्वास वाढवणारी असायला हवी. मात्र जर पेपर अतितांत्रिक, अप्रत्यक्ष किंवा अभ्यासक्रमाच्या कक्षेबाहेर जाणारा वाटला, तर तो गुणवत्ता मोजण्याऐवजी विद्यार्थ्यांच्या मनात भीती आणि निराशा निर्माण करू शकतो. वर्षभर प्रामाणिकपणे तयारी करणाऱ्या मुलांना “आपण कमी पडलो” अशी भावना येणे ही शिक्षणव्यवस्थेसाठी चिंतेची बाब आहे.
येथे प्रश्न कोणावर आरोप करण्याचा नाही, तर प्रक्रियेचे आत्मपरीक्षण करण्याचा आहे. पेपर सेट करणाऱ्या शिक्षकांनी स्वतःला काही मूलभूत प्रश्न विचारणे गरजेचे आहे...
*हा पेपर संबंधित वयोगटासाठी समतोल आहे का?*
*प्रश्न अभ्यासक्रमाशी सुसंगत आहेत का?*
*या पेपरमुळे गुणवत्ता खऱ्या अर्थाने ओळखता येईल का?*
*विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढेल की कमी होईल?*
शिष्यवृत्ती परीक्षा ही स्पर्धेची पहिली पायरी असते; ती प्रेरणादायी आणि न्याय असणे अत्यावश्यक आहे. म्हणूनच आता पेपर सेटिंग प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता, शास्त्रीय पद्धत आणि विद्यार्थीकेंद्रित दृष्टिकोन आणण्याची वेळ आली आहे.
गुणवत्ता शोधणे महत्त्वाचेच—पण ते करताना विद्यार्थ्यांच्या मनोविश्वाचा आदर राखणे त्याहून महत्त्वाचे आहे. शिक्षण व्यवस्थेची खरी ताकद कठीण पेपरमध्ये नाही, तर न्याय आणि समतोल मूल्यमापनात असते. ✍️
🙏🙏🙏🙏🙏🙏
