जवाहर नवोदय विद्यालय प्रवेश परीक्षा - सराव पेपर ७३

मार्गदर्शक : श्री प्रशांत पेंधे सर (9834383772)

एकूण प्रश्न: ८० | एकूण गुण: १०० (प्रत्येक प्रश्नाला १.२५ गुण) | वेळ: २ तास
(२०२६ च्या नवीन अभ्यासक्रमानुसार)

खंड १ : मानसिक क्षमता चाचणी (प्रश्न १ ते ४०)

सूचना: खालील प्रश्नांमध्ये विजोड/वेगळा घटक ओळखा. (प्र. 1 ते 10)

१. गटात न बसणारा शब्द ओळखा:

अ) तांबे ब) लोखंड क) चांदी ड) लाकूड

२. गटात न बसणारा प्राणी ओळखा:

अ) वाघ ब) सिंह क) चित्ता ड) गाय

३. गटात न बसणारा अवयव ओळखा:

अ) डोळे ब) कान क) नाक ड) हृदय

४. गटात न बसणारा शब्द ओळखा:

अ) सफरचंद ब) आंबा क) केळी ड) मुळा

५. विसंगत संख्या ओळखा:

अ) १२ ब) १५ क) १८ ड) १९

६. विसंगत आकार ओळखा:

अ) त्रिकोण ब) चौकोन क) वर्तुळ ड) पंचकोन

७. गटात न बसणारा घटक ओळखा:

अ) पेन ब) पेन्सिल क) खडू ड) पुस्तक

८. गटात न बसणारा महिना ओळखा:

अ) जानेवारी ब) मार्च क) मे ड) एप्रिल

९. गटात न बसणारा शब्द ओळखा:

अ) सूर्य ब) चंद्र क) मंगळ ड) गुरु

१०. विसंगत शब्द ओळखा:

अ) भारत ब) जपान क) चीन ड) पॅरिस

सूचना: मालिका पूर्ण करा. (प्र. 11 ते 20)

११. ५, ११, १७, २३, ___?

अ) २९ ब) २७ क) ३० ड) २५

१२. १०, ८, ६, ४, ___?

अ) १ ब) २ क) ३ ड) ०

१३. २, ४, ८, १६, ___?

अ) २० ब) २४ क) ३२ ड) ३६

१४. १, ४, ९, १६, ___?

अ) २० ब) २२ क) २४ ड) २५

१५. १, ८, २७, ६४, ___?

अ) १२५ ब) १०० क) १२० ड) १४४

१६. A, C, E, G, ___?

अ) H ब) I क) J ड) K

१७. Z, Y, X, W, ___?

अ) U ब) T क) V ड) S

१८. B, D, F, H, ___?

अ) I ब) K क) L ड) J

१९. २०, २५, ३०, ३५, ___?

अ) ४० ब) ४५ क) ३८ ड) ५०

२०. १०, ३०, ५०, ७०, ___?

अ) ८० ब) ९० क) १०० ड) ८५

सूचना: पहिल्या दोन शब्दांचा/संख्यांचा संबंध ओळखून प्रश्नचिन्हाच्या जागी योग्य पर्याय निवडा. (प्र. 21 ते 30)

२१. भारत : नवी दिल्ली :: महाराष्ट्र : ___?

अ) पुणे ब) नागपूर क) मुंबई ड) नाशिक

२२. शिक्षक : शाळा :: डॉक्टर : ___?

अ) रस्ता ब) न्यायालय क) पोलीस स्टेशन ड) दवाखाना

२३. डोळे : पाहणे :: कान : ___?

अ) ऐकणे ब) बोलणे क) चालणे ड) श्वास घेणे

२४. सिंह : गुहा :: घोडा : ___?

अ) घरटे ब) तबेला क) गोठा ड) जाळे

२५. दिवस : रात्र :: प्रकाश : ___?

अ) सूर्य ब) चंद्र क) अंधार ड) सावली

२६. उन्हाळा : गरम :: हिवाळा : ___?

अ) पाऊस ब) ऊन क) ढग ड) थंड

२७. कापड : मीटर :: दूध : ___?

अ) लिटर ब) किलो क) ग्रॅम ड) डझन

२८. आजारी : औषध :: तहानलेला : ___?

अ) अन्न ब) पाणी क) विश्रांती ड) झोप

२९. सुतार : लाकूड :: शिंपी : ___?

अ) सोने ब) लोखंड क) कापड ड) चामडे

३०. गाय : वासरू :: कुत्रा : ___?

अ) छावा ब) शिंगरू क) करडू ड) पिल्लू

सूचना: बुद्धिमत्तेवरील इतर प्रश्न (प्र. 31 ते 40)

३१. पूर्वेकडे तोंड करून उभा असलेला व्यक्ती डावीकडे ९० अंशात वळला, तर त्याचे तोंड कोणत्या दिशेला असेल?

अ) उत्तर ब) दक्षिण क) पश्चिम ड) ईशान्य

३२. एका रांगेत रमेश मध्यभागी ५व्या क्रमांकावर उभा आहे. तर रांगेत एकूण मुले किती?

अ) १० ब) ९ क) ११ ड) ८

३३. नात्यातील प्रश्न: आईच्या भावाला काय म्हणतात?

अ) काका ब) मावसा क) मामा ड) आजोबा

३४. आज सोमवार आहे, तर ३ दिवसांनंतर कोणता वार असेल?

अ) मंगळवार ब) बुधवार क) शुक्रवार ड) गुरुवार

३५. एका सांकेतिक भाषेत RED = 27 (18+5+4) लिहिले जाते, तर CAT = ? (A=1, B=2...)

अ) 24 ब) 25 क) 26 ड) 23

३६. गणिती क्रिया: १० + ५ × २ = ? (BODMAS नियम वापरा)

अ) ३० ब) २० क) १५ ड) २५

३७. जर १ टेबलाला ४ पाय असतील, तर ५ टेबलांना मिळून किती पाय असतील?

अ) १६ ब) १८ क) २० ड) २४

३८. ३ गायी आणि २ कोंबड्यांचे मिळून एकूण पाय किती?

अ) १४ ब) १० क) १२ ड) १६

३९. एका सांकेतिक भाषेत 'पांढऱ्या'ला 'काळा', 'काळ्या'ला 'लाल' आणि 'लाल'ला 'पिवळा' म्हटले, तर दुधाचा रंग कोणता?

अ) काळा ब) पांढरा क) लाल ड) पिवळा

४०. एक व्यक्ती उत्तरेकडे १० किमी गेला, व तिथून पुन्हा दक्षिणेकडे १० किमी आला. तो मूळ जागेपासून किती दूर आहे?

अ) २० किमी ब) ० किमी क) १० किमी ड) ५ किमी

खंड २ : अंकगणित परीक्षण (प्रश्न ४१ ते ६०)

४१. १०, १५ आणि २० यांचा लसावी (LCM) किती?

अ) ३० ब) ४५ क) ६० ड) १२०

४२. १२ आणि १८ यांचा मसावी (HCF) किती?

अ) ३ ब) ४ क) ९ ड) ६

४३. २.५ + ३.५ = ?

अ) ६.० ब) ५.५ क) ५.० ड) ६.५

४४. ३ अंकी सर्वात मोठी संख्या कोणती?

अ) ९०० ब) ९९९ क) १०० ड) ९८९

४५. २००० चे १०% किती होतात?

अ) १०० ब) १५० क) २०० ड) २५०

४६. एका चौरसाची बाजू १० सेमी आहे, तर त्याचे क्षेत्रफळ किती?

अ) ४० चौ.सेमी ब) ८० चौ.सेमी क) २० चौ.सेमी ड) १०० चौ.सेमी

४७. एका आयताची लांबी ५ मीटर व रुंदी ४ मीटर आहे, तर त्याची परिमिती किती?

अ) १८ मीटर ब) २० मीटर क) ९ मीटर ड) ४० मीटर

४८. १००० रुपयांवर ५% दराने २ वर्षांचे सरळव्याज किती होईल?

अ) ५० रुपये ब) १०० रुपये क) १५० रुपये ड) २०० रुपये

४९. १/२ ला टक्केवारीत कसे लिहाल?

अ) २०% ब) २५% क) ५०% ड) १००%

५०. एक गाडी ताशी ७२ किमी वेगाने धावत आहे. १४४ किमी अंतर कापण्यासाठी तिला किती वेळ लागेल?

अ) १.५ तास ब) ३ तास क) २.५ तास ड) २ तास

५१. ३/४ + १/४ = ?

अ) १ ब) ४/८ क) २/४ ड) ३/१६

५२. ५०० ला ५ ने भागल्यास भागाकार काय येईल?

अ) ५० ब) १०० क) १० ड) ५

५३. १ डझन वह्यांची किंमत १२० रुपये आहे, तर २ वह्यांची किंमत किती?

अ) १० रुपये ब) १५ रुपये क) २० रुपये ड) २४ रुपये

५४. एका त्रिकोणाचे दोन कोन ५०° व ६०° आहेत, तर तिसरा कोन किती अंशाचा असेल?

अ) १००° ब) ८०° क) ९०° ड) ७०°

५५. १ ते १० मधील सर्व मूळ संख्यांची (Prime numbers) बेरीज किती?

अ) १७ ब) १८ क) १६ ड) १५

५६. २०२५ या संख्येत डावीकडील २ ची स्थानिक किंमत किती?

अ) २० ब) २००० क) २०० ड) २

५७. १०, २०, ३० यांची सरासरी किती?

अ) १५ ब) ३० क) २० ड) २५

५८. एक वस्तू १०० रुपयांना खरेदी करून १२० रुपयांना विकली, तर शेकडा नफा किती?

अ) १०% ब) १५% क) २५% ड) २०%

५९. १ किलोग्रॅम म्हणजे किती ग्रॅम?

अ) १००० ग्रॅम ब) १०० ग्रॅम क) १०००० ग्रॅम ड) १० ग्रॅम

६०. ९० अंशापेक्षा कमी असलेल्या कोनाला काय म्हणतात?

अ) काटकोन ब) लघुकोन क) विशालकोन ड) सरळकोन

खंड ३ : भाषा परीक्षण (प्रश्न ६१ ते ८०)

उतारा १: शरीराला निरोगी आणि चपळ ठेवण्यासाठी नियमित व्यायाम करणे खूप आवश्यक आहे. रोज सकाळी मोकळ्या हवेत चालल्याने किंवा धावल्याने शरीराला भरपूर ऊर्जा मिळते. व्यायामामुळे रक्ताभिसरण चांगले होते व आपली रोगप्रतिकारशक्ती वाढते. योगासने आणि प्राणायाम केल्याने मन एकाग्र व शांत राहते. चांगल्या आरोग्यासाठी व्यायामासोबतच संतुलित आहाराचीही जोड असावी लागते.

६१. शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी काय आवश्यक आहे?

अ) टीव्ही पाहणे ब) फक्त झोपणे क) नियमित व्यायाम ड) औषधे घेणे

६२. सकाळी मोकळ्या हवेमुळे शरीराला काय मिळते?

अ) थकवा ब) आजार क) आळस ड) भरपूर ऊर्जा

६३. 'व्यायाम' या शब्दाचा उताऱ्यातील कोणत्या गोष्टीशी संबंध आहे?

अ) आरोग्य ब) प्रवास क) खेळणी ड) कपडे

६४. चांगल्या आरोग्यासाठी आहाराचे स्वरूप कसे असावे?

अ) शिळे ब) संतुलित क) फास्ट फूड ड) मसालेदार

६५. 'रोग' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता?

अ) आजार ब) दुखणे क) निरोगी (आरोग्य) ड) विकृती

उतारा २: झाडे आपल्या पर्यावरणाचा अविभाज्य भाग आहेत. ती आपल्याला श्वास घेण्यासाठी शुद्ध ऑक्सिजन देतात. वाढत्या जंगलतोडीमुळे पर्यावरणाचे मोठे नुकसान होत आहे. झाडांच्या अभावामुळे प्राण्यांचा अधिवास नष्ट होत आहे. झाडांमुळे हवेतील प्रदूषणाचे प्रमाण कमी होते आणि पाऊस पडण्यास मदत मिळते. आपण सर्वांनी जास्तीत जास्त झाडे लावली पाहिजेत.

६६. झाडे तोडल्यामुळे कशाचे मोठे नुकसान होत आहे?

अ) रस्त्यांचे ब) इमारतींचे क) वाहनांचे ड) पर्यावरणाचे

६७. झाडांमुळे आपल्याला प्रामुख्याने कोणता वायू मिळतो?

अ) ऑक्सिजन ब) कार्बन डायऑक्साइड क) नायट्रोजन ड) धूर

६८. जंगलतोडीमुळे प्राण्यांवर काय परिणाम होत आहे?

अ) ते आनंदी आहेत ब) त्यांचा अधिवास नष्ट होत आहे क) त्यांची संख्या वाढत आहे ड) त्यांना नवीन घरे मिळत आहेत

६९. पाऊस पडण्यास कोण मदत करते?

अ) गाड्या ब) कारखाने क) झाडे ड) इमारती

७०. 'अरण्य' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?

अ) वाळवंट ब) पर्वत क) समुद्र ड) जंगल

उतारा ३: पुस्तके ही माणसाचा खरा मित्र असतात. पुस्तके वाचल्याने आपल्या ज्ञानात भर पडते व नवीन गोष्टी शिकायला मिळतात. थोर पुरुषांची चरित्रे वाचल्याने आपल्याला जीवनात पुढे जाण्याची प्रेरणा मिळते. आजकाल मुले मोबाईलमध्ये जास्त वेळ घालवतात, पण फावल्या वेळेचा सदुपयोग करण्यासाठी वाचन करणे हा एक उत्तम पर्याय आहे. वाचनामुळे आपली शब्दसंपत्ती आणि विचार करण्याची क्षमता वाढते.

७१. माणसाचा खरा मित्र कोणाला म्हटले आहे?

अ) पुस्तकांना ब) मोबाईलला क) टीव्हीला ड) खेळांना

७२. पुस्तके वाचल्याने कशात भर पडते?

अ) पैशात ब) ज्ञानात क) वयात ड) अज्ञानात

७३. फावल्या वेळेचा सदुपयोग करण्यासाठी काय करावे?

अ) झोपावे ब) मोबाईल पाहावा क) वाचन करावे ड) आरडाओरडा करावा

७४. 'मित्र' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?

अ) शत्रू ब) अनोळखी क) सोयरा ड) सखा / सोबती

७५. वाचनामुळे आपली कोणती संपत्ती वाढते?

अ) शब्दसंपत्ती ब) धनसंपत्ती क) जमीन ड) सोने-चांदी

उतारा ४: पाण्याला 'जीवन' असे म्हटले जाते. पावसाची अनिश्चितता आणि वाढती लोकसंख्या यामुळे अनेक ठिकाणी पाणीटंचाई निर्माण झाली आहे. नद्या व विहिरी आटत चालल्या आहेत. आपण पाण्याचा वापर अत्यंत काटकसरीने केला पाहिजे. पावसाचे पाणी छतावरून वाहून न घालवता ते जमिनीत जिरवल्यास भूजल पातळी वाढण्यास मोठी मदत होते. 'पाणी वाचवा, जीवन वाचवा' हा संदेश प्रत्येकाने आचरणात आणला पाहिजे.

७६. आपण पाण्याचा वापर कसा करावा?

अ) निष्काळजीपणे ब) काटकसरीने क) भरपूर ड) पाणी फेकून द्यावे

७७. पाणीटंचाई निर्माण होण्याचे मुख्य कारण काय?

अ) भरपूर पाऊस ब) कमी लोकसंख्या क) पावसाची अनिश्चितता व लोकसंख्या ड) जंगले वाढल्याने

७८. 'जल' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?

अ) हवा ब) अग्नी क) जमीन ड) पाणी

७९. भूजल पातळी वाढवण्यासाठी काय करावे?

अ) पावसाचे पाणी जमिनीत जिरवावे ब) पाणी रस्त्यावर सोडावे क) विहिरी बुजवाव्यात ड) नद्या प्रदूषित कराव्यात

८०. 'जीवन' कोणाला म्हटले आहे?

अ) पैशाला ब) पाण्याला क) अन्नाला ड) हवेला

नवोदय प्रवेश परीक्षा मार्गदर्शन ग्रुपला जॉईन व्हा 👇