व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- शब्दयोगी अव्यय 𝕋𝔼𝕋मराठी

व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- क्रियापद*: प्रकार,नियम, उदाहरणे 𝕋𝔼𝕋मराठी

व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- केवलप्रयोगी अव्यय 𝕋𝔼𝕋मराठी

व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- वाक्याचे प्रकार 𝕋𝔼𝕋मराठी

व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- समास 𝕋𝔼𝕋मराठी

व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- उभयान्वयी अव्यय 𝕋𝔼𝕋मराठी

व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- अविकारी अव्यय*: क्रियाविशेषण 𝕋𝔼𝕋मराठी

व्याकरण🆃︎🅴︎🆂︎🆃︎- 𝕋𝔼𝕋मराठी

🆃︎🅴︎🆃︎मराठी व्याकरण-𝕋𝔼𝕋मराठी

 

 घरचा अभ्यास -पहिली 

    👇👇टच 👇👇

घरचा अभ्यास - इयत्ता दुसरी

       👇👇टच 👇👇

घरचा अभ्यास - इयत्ता तिसरी

        👇👇टच 👇👇

घरचा अभ्यास - इयत्ता चौथी

👇👇टच 👇👇

घरचा अभ्यास - इयत्ता पाचवी

👇👇टच 👇👇

 नवनवीन खेळ पहा आमच्या यूट्यूब चैनल वर 

         👇👇👇येथे स्पर्श करा👇👇👇

🙋🏻‍♂️ *पुढील अपडेट साठी व्हाट्सअप ग्रुप ला add व्हा .*

*✤┈┈•✦✦•┈┈✤*

   🌹शैक्षणिक व्यासपीठ🌹

    

                 ✊🚩✊

👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇

 https://whatsapp.com/channel/0029Vb7vkXuLNSa42hNi4E2M

*"𝐉 ᴏ ɪ ɴ 𝐀 ʟ ʟ " 🌷*

*----‌🅿️🅿️----*

टीईटी (TET) पेपर १ आणि २ 'वाक्याचे प्रकार'

 

टीईटी (TET) पेपर १ आणि २ च्या तयारीसाठी 'वाक्याचे प्रकार' या घटकावरील महत्त्वाचे नियम आणि उदाहरणे खालीलप्रमाणे आहेत:

​वाक्याचे प्रकार (Types of Sentences)

​मराठी व्याकरणात वाक्यांचे वर्गीकरण दोन प्रकारे केले जाते:

१) आशयावरून व विधानावरून पडणारे प्रकार

२) क्रियापदाच्या रूपावरून पडणारे प्रकार

​१. आशयावरून व विधानावरून पडणारे प्रकार:

• ​विधानार्थी वाक्य (Assertive Sentence):
  • ​नियम: ज्या वाक्यात केवळ विधान केलेले असते.
  • ​उदा: मी दररोज अभ्यास करतो.
• ​प्रश्नार्थी वाक्य (Interrogative Sentence):
  • ​नियम: ज्या वाक्यात प्रश्न विचारलेला असतो.
  • ​उदा: तुझे नाव काय आहे?
• ​उद्गारार्थी वाक्य (Exclamatory Sentence):
  • ​नियम: मनातील उत्कट भावना व्यक्त केलेल्या असतात.
  • ​उदा: अबब! केवढा मोठा हा साप!
• ​होकारार्थी वाक्य (Affirmative Sentence):
  • ​नियम: वाक्यातून होकार दर्शविला जातो.
  • ​उदा: त्याला वाचन आवडते.
• ​नकारार्थी वाक्य (Negative Sentence):
  • ​नियम: वाक्यातून नकार दर्शविला जातो.
  • ​उदा: मला खोटे बोलणे आवडत नाही.

​२. क्रियापदाच्या रूपावरून पडणारे प्रकार:

• ​स्वार्थी वाक्य: क्रियापदाच्या रूपावरून फक्त काळाचा बोध होतो. (उदा: मुले शाळेत गेली.)
• ​आज्ञार्थी वाक्य: आज्ञा, आशीर्वाद, विनंती किंवा उपदेशाचा बोध होतो. (उदा: मुलांनो, शांत बसा.)
• ​विद्यार्थी वाक्य: कर्तव्य, शक्यता, योग्यता किंवा इच्छा व्यक्त होते. क्रियापदाच्या शेवटी 'वा, वी, वे' असे प्रत्यय असतात. (उदा: आई-वडिलांची सेवा करावी.)
• ​संकेतार्थी वाक्य: 'जर-तर' च्या स्वरूपातील अटींचा बोध होतो. (उदा: जर पाऊस पडला, तर पीक चांगले येईल.)

​३. वाक्यातील विधानांच्या संख्येवरून पडणारे प्रकार:

• ​केवळ वाक्य (Simple Sentence): ज्या वाक्यात एकच उद्देश (कर्ता) आणि एकच विधेय (क्रियापद) असते.
• ​मिश्र वाक्य (Complex Sentence): एक मुख्य वाक्य आणि एक किंवा अधिक गौण वाक्ये 'उभयान्वयी अव्ययांनी' जोडलेली असतात. (उदा: जेव्हा आकाश ढगाळते, तेव्हा मोर नाचू लागतो.)
• ​संयुक्त वाक्य (Compound Sentence): दोन मुख्य वाक्ये 'आणि, व, किंवा, पण' यांसारख्या अव्ययांनी जोडलेली असतात. (उदा: मी अभ्यास केला आणि परीक्षेत पास झालो.)

​TET परीक्षेसाठी टीप: परीक्षेत बऱ्याचदा मिश्र आणि संयुक्त वाक्यांची उदाहरणे देऊन प्रकार ओळखायला विचारले जातात. क्रियापदाच्या प्रत्ययांवरून (उदा. विद्यार्थी वाक्यातील 'वा-वी-वे') प्रकार ओळखणे सोपे जाते.

​या नोट्स तुम्हाला अभ्यासासाठी उपयुक्त ठरतील.

मार्गदर्शक: प्रशांत पेंधे सर 🙏**

*Z.P. शाळा सपाटपाडा, ता. शहापूर*

TET मराठी व्याकरण -समास

 

टीईटी (TET) पेपर १ आणि २ साठी 'समास' हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे. खालीलप्रमाणे 'समास', त्याचे प्रकार, नियम आणि उदाहरणांच्या नोट्स तयार केल्या आहेत:
मार्गदर्शक: प्रशांत पेंधे सर 🙏**
*Z.P. शाळा सपाटपाडा, ता. शहापूर*

​समास (Samas)

​व्याख्या: शब्दांच्या एकत्रीकरणाला 'समास' असे म्हणतात. दोन किंवा अधिक शब्द जेव्हा एकमेकांतील परस्पर संबंधामुळे एकत्र येतात, तेव्हा जो नवीन जोडशब्द तयार होतो, त्याला 'सामासिक शब्द' म्हणतात.

​समासाचे मुख्य ४ प्रकार:

​१. अव्ययीभाव समास (Avyayibhav Samas)

​नियम: या समासात पहिले पद महत्त्वाचे असते आणि तो सामासिक शब्द वाक्यात 'क्रियाविशेषण अव्यय' म्हणून वापरला जातो.

• ​उदाहरणे:
  • ​आजन्म: जन्मापासून
  • ​यथाशक्ती: शक्तीप्रमाणे
  • ​प्रतिदिन: प्रत्येक दिवशी
  • ​गावोगावी: प्रत्येक गावी (शब्दाची द्विरुक्ती)

​२. तत्पुरुष समास (Tatpurush Samas)

​नियम: या समासात दुसरे पद महत्त्वाचे असते. विग्रह करताना अर्थाच्या दृष्टीने गाळलेला विभक्ती प्रत्यय किंवा शब्द जोडावा लागतो.

• ​विभक्ती तत्पुरुष: सुखप्राप्त (सुखाला प्राप्त), राजवाडा (राजाचा वाडा).
• ​कर्मधारय समास: यात दोन्ही पदे एकाच विभक्तीत (प्रथमा) असतात. उदा. नीलकमल (निळे असे कमळ), महाराष्ट्र (महान असे राष्ट्र).
• ​द्विगु समास: पहिले पद 'संख्याविशेषण' असते. उदा. पंचवटी (पाच वडांचा समूह), त्रिभुवन (तीन भुवनांचा समूह).

​३. द्वंद्व समास (Dvandva Samas)

​नियम: या समासात दोन्ही पदे अर्थाच्या दृष्टीने समान महत्त्वाची असतात.

• ​इतरेतर द्वंद्व: विग्रह करताना 'आणि', 'व' वापरावे लागते. उदा. आई-वडील (आई आणि वडील), बहीण-भाऊ.
• ​वैकल्पिक द्वंद्व: विग्रह करताना 'किंवा', 'वा', 'अथवा' वापरावे लागते. उदा. खरे-खोटे (खरे किंवा खोटे), पाप-पुण्य.
• ​समाहार द्वंद्व: पदांच्या अर्थाशिवाय त्याच जातीच्या इतर वस्तूंचाही समावेश असतो. उदा. मीठ-भाकर (मीठ, भाकर व इतर साधे पदार्थ), भाजी-पाला.

​४. बहुव्रीही समास (Bahuvrihi Samas)

​नियम: या समासात दोन्ही पदे महत्त्वाची नसून तिसऱ्याच पदाचा बोध होतो. हा सामासिक शब्द त्या तिसऱ्या पदाचे विशेषण असतो.

• ​उदाहरणे:
  • ​नीलकंठ: ज्याचा कंठ निळा आहे असा तो (शंकर).
  • ​गजानन: गजाचे (हत्तीचे) आनन (मुख) आहे ज्याला असा तो (गणपती).
  • ​लंबोदर: ज्याचे उदर लांब आहे असा तो.

​TET परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स:

​१. द्विगु समास हा नेहमी समूह किंवा संख्या दर्शवतो, हे लक्षात ठेवा.

२. कर्मधारय आणि बहुव्रीही मध्ये गल्लत करू नका. कर्मधारय स्वतःबद्दल सांगतो, तर बहुव्रीही तिसऱ्या व्यक्तीकडे निर्देश करतो.

३. विग्रह करताना वापरलेली अव्यये (आणि, किंवा, अथवा) कोणत्या समासाची आहेत, यावर लक्ष द्या.

व्यक्ती (विभूती)व त्यांच्या पदव्या

 

𝕋𝔼𝕋मराठी व्याकरण- क्रियापद

 

💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐

​क्रियापद (Verb)

​व्याख्या: वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला 'क्रियापद' असे म्हणतात.

​उदा. गाय दूध देते. (येथे 'देते' हे क्रियापद आहे.)

​क्रियापदाचे मुख्य प्रकार:

​१. सकर्मक क्रियापद (Transitive Verb)

​

ज्या क्रियापदाचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी 'कर्माची' (Object) गरज लागते, त्याला सकर्मक क्रियापद म्हणतात.

​नियम: वाक्यातील क्रिया कर्त्यापासून सुरू होऊन कर्मावर थांबते.

​उदाहरण: राम आंबा खातो. (राम - कर्ता, आंबा - कर्म, खातो - क्रियापद)

​

२. अकर्मक क्रियापद (Intransitive Verb)

​ज्या क्रियापदाचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची गरज नसते, त्याला अकर्मक क्रियापद म्हणतात.

​नियम: क्रिया कर्त्यापासून सुरू होऊन कर्त्यापाशीच संपते.

​उदाहरण: मी हसतो. (येथे कर्माची गरज नाही.)

​३. द्विकर्मक क्रियापद (Ditransitive Verb)

​ज्या वाक्यात दोन कर्मे असतात, त्या क्रियापदाला द्विकर्मक क्रियापद म्हणतात.

​नियम: यात एक 'प्रत्यक्ष कर्म' (वस्तूवाचक) आणि दुसरे 'अप्रत्यक्ष कर्म' (व्यक्तीवाचक) असते.

​उदाहरण: आजीने नातवाला गोष्ट सांगितली. (नातवाला - अप्रत्यक्ष कर्म, गोष्ट - प्रत्यक्ष कर्म)

​

४. संयुक्त क्रियापद (Compound Verb)

​धातूसाधित आणि सहाय्यक क्रियापद मिळून जेव्हा एकाच क्रियेचा बोध होतो, तेव्हा त्याला संयुक्त क्रियापद म्हणतात.

​नियम: धातूसाधित + सहाय्यक क्रियापद = संयुक्त क्रियापद.

​उदाहरण: मुलांनो, शांत बसा. (किंवा) तो बागेत खेळू लागला.

​५. प्रायोजक क्रियापद (Causative Verb)

​जेव्हा कर्ता ती क्रिया स्वतः करत नसून दुसऱ्याकडून करून घेतो, तेव्हा त्यास प्रायोजक क्रियापद म्हणतात.

​उदाहरण: आई मुलाला हसवते. (आई स्वतः हसत नाही, मुलाला हसवते.)

​६. शक्य क्रियापद (Potential Verb)

​ज्या क्रियापदातून कर्त्याला ती क्रिया करणे 'शक्य' आहे असा बोध होतो, त्याला शक्य क्रियापद म्हणतात.

​उदाहरण: मला आता थोडे चालवते.

​महत्त्वाचे नियम (TET परीक्षेसाठी उपयुक्त):

​

१. धातू (Root): क्रियापदातील मूळ शब्दाला 'धातू' म्हणतात. उदा. 'खातो' मधील 'खा' हा धातू आहे.

२. धातूसाधित (Participle): धातूला प्रत्यय लागून जेव्हा क्रिया अपूर्ण राहते, तेव्हा त्याला धातूसाधित म्हणतात. उदा. बोलणारा, खाऊन, धावताना.

३. कर्ता व कर्म ओळखणे: * कर्ता: धातूला 'णारा' प्रत्यय लावून 'कोण' ने प्रश्न विचारल्यास 'कर्ता' मिळतो.

​

कर्म: धातूला 'ले' प्रत्यय लावून 'काय' ने प्रश्न विचारल्यास 'कर्म' मिळते.

मार्गदर्शक: प्रशांत पेंधे सर 🙏**

🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ ➡️ऋतू निर्मिती (भाग-१)

💐💐💐💐💐💐📚📚📚📚📚🖲️🖲️🖲️🖲️🖲️

 ऋतू  निर्मिती (भाग-१). 🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ सोडवा 👇👇👇

🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ ➡️सूर्य, चंद्र व पृथ्वी

👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇

💐💐💐💐💐💐📚📚📚📚📚🖲️🖲️🖲️🖲️🖲️

 सूर्य, चंद्र व पृथ्वी. 🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ सोडवा 👇👇👇

🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ ➡️भरती-ओहोटी

💐💐💐💐💐💐📚📚📚📚📚🖲️🖲️🖲️🖲️🖲️ भरती-ओहोटी 🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ सोडवा 👇👇👇

🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ ➡️हवेचा दाब

💐💐💐💐💐💐📚📚📚📚📚🖲️🖲️🖲️🖲️🖲️ हवेचा दाब 🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ सोडवा 👇👇👇

🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ ➡️वारे

💐💐💐💐💐💐📚📚📚📚📚🖲️🖲️🖲️🖲️🖲️ वारे 🇹‌🇪‌🇸‌🇹‌ सोडवा 👇👇👇

📅 दिनदर्शिका (Calendar): स्पर्धा परीक्षा विशेष नोट्स

 टीईटी (TET) परीक्षेसाठी **'दिनदर्शिका' (Calendar)** हा अत्यंत महत्त्वाचा आणि हक्काचे गुण मिळवून देणारा घटक आहे. खाली या घटकाचे महत्त्वाचे नियम, सूत्रे आणि उदाहरणे नोट्स स्वरूपात दिली आहेत:

### 📅 दिनदर्शिका (Calendar): स्पर्धा परीक्षा विशेष नोट्स

#### १. वर्षांचे प्रकार

 * **सामान्य वर्ष (Ordinary Year):** ज्या वर्षाला ४ ने पूर्ण भाग जात नाही.

   * दिवस: ३६५

   * फेब्रुवारी महिना: २८ दिवसांचा.

   * *नियम:* सामान्य वर्षात १ जानेवारीला जो वार असतो, तोच वार ३१ डिसेंबरला असतो. पुढील वर्षी १ जानेवारीला वार **१ दिवसाने** पुढे सरकतो.

 * **लीप वर्ष (Leap Year):** ज्या वर्षाला ४ ने पूर्ण भाग जातो (शतक वर्ष असल्यास ४०० ने भाग जावा लागतो).

   * दिवस: ३६६

   * फेब्रुवारी महिना: २९ दिवसांचा.

   * *नियम:* लीप वर्षात १ जानेवारीला जो वार असतो, त्याच्या पुढील वार ३१ डिसेंबरला असतो. पुढील वर्षी १ जानेवारीला वार **२ दिवसांनी** पुढे सरकतो.

#### २. महत्त्वाचे नियम (Shortcuts)

 * **जास्तीचे दिवस (Odd Days):** कोणत्याही दिवसांच्या संख्येला ७ ने भागल्यावर जी 'बाकी' उरते, त्याला जास्तीचे दिवस म्हणतात.

   * ३१ दिवसांचा महिना: ३ जास्तीचे दिवस (31 \div 7, बाकी ३)

   * ३० दिवसांचा महिना: २ जास्तीचे दिवस (30 \div 7, बाकी २)

 * **महिन्यानुसार वार पुनरावृत्ती:**

   * ७, १४, २१, २८ तारखेला तोच वार येतो.

   * ३१ दिवसांच्या महिन्यात १, २ आणि ३ तारखेचे वार ५ वेळा येतात.

   * ३० दिवसांच्या महिन्यात १ आणि २ तारखेचे वार ५ वेळा येतात.

#### ३. विशेष तारखा आणि वार

 * **टिळक पुण्यतिथी (१ ऑगस्ट), स्वातंत्र्य दिन (१५ ऑगस्ट) आणि शिक्षक दिन (५ सप्टेंबर)** या तिन्ही दिवशी एकाच वर्षात **सारखाच वार** असतो.

 * **महाराष्ट्र दिन (१ मे), गांधी जयंती (२ ऑक्टोबर) आणि नाताळ (२५ डिसेंबर)** या दिवशीही एकाच वर्षात **सारखाच वार** असतो.

#### ४. लीप वर्ष ओळखणे

 * उदा. १९९६, २०१२, २०२४ ही लीप वर्षे आहेत (४ ने भाग जातो).

 * उदा. १६००, २०००, २४०० ही लीप शतक वर्षे आहेत (४०० ने भाग जातो).

 * *टीप:* १८००, १९०० ही लीप वर्षे **नाहीत**, कारण त्यांना ४०० ने भाग जात नाही.

### 📝 सरावासाठी उदाहरणे (Examples)

**उदाहरण १:** १ जानेवारी २०२३ ला रविवार होता, तर १ जानेवारी २०२४ ला कोणता वार असेल?

 * **स्पष्टीकरण:** २०२३ हे सामान्य वर्ष आहे. नियम १ नुसार, पुढील वर्षी वार १ दिवसाने पुढे सरकतो.

 * **उत्तर:** सोमवार.

**उदाहरण २:** ५ मार्चला सोमवार असेल, तर त्याच महिन्याच्या २८ तारखेला कोणता वार असेल?

 * **स्पष्टीकरण:** २८ - ५ = २३ दिवस. 23 \div 7 केल्यास बाकी २ उरते. सोमवार + २ दिवस = बुधवार.

 * **उत्तर:** बुधवार.

**उदाहरण ३:** २००८ या लीप वर्षात प्रजासत्ताक दिन (२६ जानेवारी) शनिवारी होता, तर त्याच वर्षाचा स्वातंत्र्य दिन (१५ ऑगस्ट) कोणत्या वारी असेल?

 * **स्पष्टीकरण:** जानेवारी ते ऑगस्ट मधील जास्तीचे दिवस मोजावे लागतील (फेब्रुवारी २९ दिवसांचा धरावा लागेल).

 * **उत्तर:** शुक्रवार.

### 💡 टीईटी परीक्षेत हमखास विचारले जाणारे प्रश्न:

१. "आज गुरुवार आहे, तर ९३ दिवसांनंतर कोणता वार असेल?" (रीस: $93 \div 7 = $ बाकी २; गुरुवार + २ = शनिवार).

२. "एका लीप वर्षाची सुरुवात शुक्रवाराने झाली असल्यास, त्या वर्षात कोणता वार ५३ वेळा येईल?" (रीस: लीप वर्षात १ आणि २ जानेवारीचे वार ५३ वेळा येतात, म्हणजेच शुक्रवार आणि शनिवार).

*मिशन TET/CTET 2026 साठी या नोट्स अभ्यासा. काही शंका असल्यास नक्की विचारा!*